(Góc nhìn của nhà văn trong tác phẩm văn học)
* Tham luận Hội thảo Quốc tế về Việt Nam Học và Đài Loan Học (23&24-11-2019)
NGUYÊN TÙNG
Ngày nay, nhân loại sống trong
“thế giới phẳng” thì hiện tượng giao thoa, tiếp biến văn hóa luôn diễn ra nhanh
chóng và thường xuyên. Vì vậy ta dễ nhận ra những điểm chung giữa các dân tộc. Thế
nhưng, mỗi dân tộc đều có riêng bản sắc văn hóa. Đó chính là những nét riêng
biệt, đặc thù mà trong quá trình sàng lọc từ thế hệ này qua thế hệ khác, cái
còn tồn tại gồm cả vật thể và phi vật thể do bàn tay, khối óc con người tạo nên được lưu giữ trong cộng đồng dân tộc. Cho nên, trong hàng trăm định nghĩa
về văn hóa tôi vẫn có ấn tượng nhất với khái niệm: “Văn hóa là những gì do con
người tạo ra và còn lại sau khi đã mất hết”.
Một trong rất nhiều hình thức
lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc quan trọng và đặc biệt nhất là văn học. Bởi tác
phẩm văn học vừa là một thực thể văn hóa vừa là một hình thức lưu giữ văn hóa.
Nhà văn vừa là người tạo ra sản phẩm văn hóa mới vừa là người bảo tồn và truyền
bá bản sắc văn hóa dân tộc. Trong tác phẩm văn học của mình, nhất là các thể loại
văn xuôi nghệ thuật, nhà văn thường vận dụng rất nhiều vốn văn hóa của dân tộc
từ ngôn ngữ, lịch sử, tín ngưỡng, tôn giáo, kiến trúc đến phong tục, tập quán,
trang phục, ẩm thực…
Nhà văn Việt Nam cũng không
nằm ngoài quy luật đó.
